Iechyd Bro Ddyfi, Ysbyty Cymunedol Bro Ddyfi, Heol Maengwyn, Machynlleth, Powys, SY20 8AD
contact.w96011@wales.nhs.uk 01654 702 224Iechyd Bro Ddyfi, Ysbyty Cymunedol Bro Ddyfi, Heol Maengwyn, Machynlleth, Powys, SY20 8AD
contact.w96011@wales.nhs.uk 01654 702 224Mae cyfradd yr achosion o ganser y geg yng Nghymru yn cynyddu flwyddyn ar ôl blwyddyn ers 2002, yn ôl adroddiad newydd.
Canfu’r adroddiad Dadansoddiad o Gyfraddau Canser y Genau a’r Pharyngeal yng Nghymru mai’r nifer a adroddwyd yn 2002 o achosion newydd oedd 171, ond mae hyn wedi cynyddu’n raddol. Mae nifer yr achosion newydd wedi bod yn fwy na 300 y flwyddyn am y degawd diwethaf ac, yn 2018, cyrhaeddodd ei nifer uchaf o achosion, sef 365.
Mae nifer yr achosion newydd bob blwyddyn ar gyfer dynion bron ddwywaith cymaint â menywod, gyda’r rhan fwyaf o achosion yn cael eu gweld o 40 oed ymlaen. Mae nifer yr achosion o ganser y geg ar ei uchaf rhwng 60 a 69 oed.
Mae data marwolaethau o 2002 i 2021 yn dangos cynnydd cyson yn nifer y marwolaethau o ganser y geg. Yn 2002, roedd nifer y marwolaethau yn 57, ond erbyn 2021 roedd hyn bron wedi dyblu i 103.
Mae tystiolaeth yn awgrymu bod ysmygu tybaco, yfed alcohol, bod yn agored i olau'r haul (gwefus) a pheidio â bwyta digon o ffrwythau a llysiau i gyd yn cynyddu'r risg o ganser y geg. Mae tystiolaeth hefyd o gysylltiad rhwng haint feirws papiloma dynol (HPV) a chanserau geneuol.
Mae canfod a thrin canserau'r geg yn gynnar yn cynyddu cyfraddau goroesi. Mae’n bwysig bod y cyhoedd a gweithwyr iechyd proffesiynol yn ymwybodol o arwyddion a symptomau cynnar sy’n cynnwys:
Dywedodd yr Athro Paul Brocklehurst, Ymgynghorydd Iechyd Deintyddol Cyhoeddus yn Iechyd Cyhoeddus Cymru: “Mae’r nifer cynyddol o achosion o ganser y geg a’r pharyngeal wedi bod yn duedd sy’n peri pryder a welwyd gan y rhai sy’n gweithio ym maes iechyd y cyhoedd ers nifer o flynyddoedd. Er ein bod yn dal i weld cynnydd cyson yn nifer y marwolaethau o ganser y geg, rydym hefyd wedi gweld gwelliant bach yn y gyfradd goroesi ar ôl pum mlynedd, er nad yw'n anghyffredin i'r clefyd ailadrodd.
“Fel gyda phob math o ganser, mae diagnosis cynnar yn golygu triniaeth gynnar i dargedu canserau cyn iddynt ledu. Os bydd unrhyw un yn sylwi ar un o'r arwyddion rhybudd, dylent naill ai weld eu gweithiwr deintyddol proffesiynol neu eu meddyg teulu. Mae hefyd yn hanfodol mynychu archwiliadau deintyddol arferol gan fod gweithwyr deintyddol proffesiynol yn cael eu hyfforddi i adnabod arwyddion cynnar canser y geg.”
Lawrlwythwch: Adroddiad canser y geg a'r pharyngeal_FINAL V1.1
